İNSAN HAKLARI HAFTASI
( 1 Aralık ile başlayan hafta )
İnsanlar arasında ırk, din, renk, yaş, cinsiyet
ayırımı yapmadan sevgi, saygı, dostluk duygularını geliştirmek, insanın insan
olmak haysiyeti ile sahip olması gereken hakların hepsine “ İnsan Hakları”
denir.
İnsan hakları, kişiyi kendi özüyle yaşatacak
kurallardır. İnsanın insana hükmetmesi, onu ezmesi insan onuruna yakışmayan ve
kabul edilemeyecek bir davranıştır. Bu tür ayırımların yapıldığı toplumlarda
kavga, çatışma, isyan eksik olmamıştır. İnsanlar arasında hak, eşitlik, adalet,
özgürlük düşüncesi yaygınlaştıkça bu konuyla ilgili mücadeleler de artmıştır.
İnsanlara insan oldukları için sahip olmaları
gereken bir takım hakların bulunduğu fikri ilk kez İngiltere’den ortaya
atıldı.19. Yüzyılda Amerika ve diğer bir çok ülkelere yayılan bu fikir
akımından sonra 1789 Fransız İhtilali Avrupa’da
insan haklarının kabul edilmesini ve uygulanmasını sağlamıştır.
Amerikan Cumhurbaşkanı Roosvelt ile İngiliz Başkanı
Churcill tarafından imzalanıp duyurulan Atlantik Beyannamesinde insan hakları
genişletildi. Bu beyannamede insanlara millet, inanç, ırk ayırımı gözetmeksizin
herkes için eşit haklar konmuş ve yasaların korumasına verilmiştir.
24 Ekim 1945’te kurulan Birleşmiş Milletler
Örgütü’nün öncelikle amacı dünyada barışı ve güvenliği sağlamaktı. 10 Aralık
1948 tarihinde Birleşmiş Milletler Örgütü “İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi”ni
kabul ve ilan etti.
İnsan Hakları Beyannamesi 30 maddeden oluşmuştur. Bu
beyanname insana değer veren, özgürlük, eşitlik tanıyan duyurudur.
1.
Bütün insanlar hür ve eşit doğarlar. Akıl ve vicdan sahibidirler;
birbirlerine karşı kardeşçe davranmalıdırlar.
2.
Herkes ırk, renk, cins, din, siyasal ya da başka herhangi bir ayrılık
gözetmeksizin, bildiride yazılı bütün haklardan ve özgürlüklerden yararlanma
hakkına sahiptir.
3.
Yaşamak, özgürlük ve can güvenliği herkesin hakkıdır.
4.
Hiç kimseye işkence, zulüm, onur kırıcı ceza ya da işlem uygulanamaz.
5.
Yasalar önünde herkes eşittir.
6.
Hiç kimse yasalara aykırı olarak tutuklanamaz, alıkonulamaz, sürülemez.
7.
Herkes davasının bağımsız bir mahkemede görülmesi hakkına sahiptir.
8.
Herkesin özel hayatı, ailesi, konutu ve haberleşmesi yasayla
korunmalıdır.
9.
Evlilik çağına gelen her erkek ve kadın, hiçbir ırk, renk, din şartına
bağlı olmaksızın evlenme ve aile kurma hakkına sahiptir; aile, toplumun temel
öğesidir. Toplum ve devlet tarafından korunma hakkına sahiptir.
10.
Herkes mal ve mülk edinme
hakkına sahiptir.
11.
Herkesin düşünce, vicdan ve
inanç özgürlüğü vardır.
12.
Herkesin çalışma, işini
özgürce seçme ve işsizlikten kurtulma hakkı vardır.
13.
Herkesin eğitim hakkı
vardır, ilk eğitim parasızdır.
14.
Kölelik ve kulluk yasaktır.
15.
Herkes nerede olursa olsun
yasalar çerçevesinde korunur.
16.
Bütün insanlar Anayasaya
uygun olarak yargı organına başvurma hakkına sahiptir.
17.
Bir suç işlemekten sanık
olan herkese, savunması için gerekli bütün haklar sağlanmaktadır.
18.
Herkes dilediği devletin
ülkesinde gezebilir, dilediği an terk edebilir veya ülkesine geri dönebilir.
19.
Herkes işkence karşısında
yabancı bir ülkeye kaçabilir. Kaçtığı ülkede kendisine “Sığınmış İnsan”
muamelesi yapılmalıdır.
20.
Her insan bir vatandaşlığa
sahiptir.
21.
Her insanın düşünce, inanç
ve din özgürlüğü vardır.
22.
Hiç kimse düşünce ve
sözlerinden dolayı sorumlu tutulamaz.
23.
Herkes toplanma ve dernek
kurma hakkına sahiptir. Hiç kimse bir derneğe girmek için zorlanamaz.
24.
Herkes doğrudan doğruya veya
özgürce seçtiği temsilcilerle ülke yönetimine katılır.
25.
Kişinin sosyal güvenliğe
kavuşturulması, uluslar arası işbirliği ya da devletin kaynaklarına uygun
olarak gerçekleştirilir.
26.
Herkes dinleme, eğlenme,
çalıştıktan sonra ücretli tatil yapma hakkına sahiptir.
27.
Herkes güzel sanatların her
dalında çalışmak ve bu çalışmalara katılmak hakkına sahiptir.
28.
Bütün insanlar bu bildiride
yazılı hak ve özgürlüklerin uygulanmasını sağlayacak bir sosyal düzeni hak
etmiştir.
29.
Herkes bu bildirideki
maddelere uyulmasının gerekli olduğunu kabul eder.
30.
Bu bildirinin hiç bir
maddesinin, devlet, toplum ya da kişiler tarafından yok edilmesi için çalışma
yapılamaz.
Her yıl 10 Aralık gününü de içine alan hafta “İnsan
Hakları Haftası” olarak kutlanır. Hafta süresince kişi hakları belirtilir,
insanca yaşamanın önemi anlatılır. İnsan sevgisinin herkese aşılanması
sağlanır. İnsan haklarına saygı göstermeyen kişi ve milletler asla barışı
sağlayamazlar.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 10 Aralık 1948
yılında İnsan Hakları Evrensel Bildirisini kabul etmiştir. 10 Aralık ile
başlayan hafta Birleşmiş Milletlere üye ülkelerde İnsan Hakları Haftası olarak
kutlanır. İnsan Hakları Evrensel Bildirisi, insan hakları konusuna tam bir
tanım amaçlayarak hazırlanmıştır. Esas amaç, bu tanıma uyan insan haklarının
hiçbir tereddüde meydan vermeden uygulanmasıdır.
İnsan hakları, kişiyi özü ile yaşatacak kurallardır.
Bu kurallar, insanı insan yapan kurallar olarak da tarif edilebilir. İnsan
hakları 10 Aralık 1948’de başlamış bir olgu değildir. Dünya kurulalı insana,
insan haklarına saygı her çağda zamana uygun olarak gösterilmiştir. İnsanların
kendi istekleri dışında yaşamak zorunda bırakıldıkları şartlara tarih boyunca
rastlanmıştır. Kullara kulluk etmek, köle hayatı yaşamak, işkencelere maruz
kalmak bu yaşantıya örnek olarak verilebilir. Bu olguların dayanılmaz olduğu
dönemlerde insanlar hoşnutsuzluklarını bir şekilde ortaya koyma zorunluluğu
hissettiler. Bu hoşnutsuzluklarını ortaya koyarak 1215 yılında İngiltere’de
Kral John’a karşı haklarını savunmak amacıyla bazı istekler ortaya koydular.
Ortaya konan bu kararlı tavır karşısında kral bir antlaşma metnini kabul etmek
zorunda kaldı. Hazırlanan Özgürlükler Belgesi kabul edildi. İnsan hakları
konusunda sözden öteye geçilmiş oldu. Artık insan hakları metne dökülmüş,
insanların kısıtlanamayacak bazı hakları güvence altına alınmış oluyordu.
İnsanların yaşayışlarında, hayati konularda eşit haklara sahip oldukları fikri
1776 yılında Amerika’da yayımlanan Bağımsızlık Bildirisi ile de pekişmeye
başlamış oldu. İnsan hakları ile ilgili bir başka çalışma Fransız İhtilali
zamanında yapılmış ve 1789 yılında İnsan Hakları Bildirisi yayımlanmıştır.
Bütün bu çalışmalar insanların daha çağdaş yaşama isteğinin birer ürünüdür.
Zamanında insan haklarının tam ve hiçbir ayrım yapmadan korunmaması bu
zorunluluğu kaçınılmaz kılmıştır. Sözde var olması, tam uygulanmasını
sağlamamıştır. Yapılan eksik uygulamalar, insanın insana yaptığı eziyetler
insan kişiliğini zedeler olmuştur.
Bireysel karşı koymalar etkili olamamıştır. Bu
sebeple tam bağımsız ülkelerde yaşayan insanların haklarının, artık devletleri
yönetenlerin güvencesi altında olması fikri ağırlık kazanmıştır.
İnsan haklarını, insanın kendisi değil, yasalar,
eşit olarak hiçbir ayrım yapmadan koruyacaktır.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda kabul edilen
bildiri ile insanların daha bağımsız yaşamaları öngörülmüş, bu 30 maddelik
bildiriye uyulması konusunda gerekli yasal düzenlemenin yapılması istenmiştir.
HAKLARIMIZIN NE KADAR FARKINDAYIZ?
Eski devletlerin yönetim anlayışı
baskıydı.
Böyle giden
bir işleyişe "dur" diyebilmek için 1215 yılında İngiltere Kralına
kabul ettirilen bildirge, Magna Charte (Magna Karta) İnsan Hakları kavramının
ilk belgesi sayılır. İnsan hakları konusunda yayınlanan bir diğer önemli
bildirge, Amerika'da yayınlanan Bağımsızlık Bildirgesi'dir. Özgürlük, eşitlik,
kardeşlik gibi kavramlar, 1789 yılında gerçekleşen Fransız Devrimi'nden sonra
yayınlanan "İnsan Hakları Bildirgesi"nde gerçek yerini alacaktır.
II.
Dünya Savaşı'ndan sonra, devletler; bireylere tanınan hak ve özgürlüklerin
güvence altına alınması gerçeğinde birleştiler. Çünkü, insanlar özgür
olmazlarsa savaşlar sürüp gidecek bu da uygarlıkların sonunu getirebilecekti.
İnsanın değişimi ve gelişmesinin
sonucunda 10 Aralık 1948 yılında yayınlanan İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
doğmuştur. Türkiye, Birleşmiş Milletlerin kurucu üyelerinden
birisi olarak İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'ni ilk onaylayan ülkeler
arasında yer almış ve insan hakları konusundaki önemli sözleşmelerin
büyük bölümüne taraf olmuştur.
İnsanın bu noktaya varmak için
verdiği mücadelenin temelinde düşünülebilmesi yatıyor. İnsanı insan yapan en
büyük değerlerden biridir düşünebilmek. Bu nedenle, özgürce düşünme hakkı,
yaşama hakkından sonra gelen en önemli haklardan biridir. Böylesi hak ve
özgürlükleri yaşayan bireylerden oluşan bir toplumda haksızlıklardan,
eşitsizliklerden, adaletsizliklerden söz edilebilir mi? İnsan hakları
ihlallerinden de...
İnsanın en
önemli hakkı yaşama hakkıdır. Yaşama hakkını düşünme, eğitim-öğretim, çalışma,
iletişim... hakları desteklemektedir. Tüm bunlar da eğitim hakkıyla
beslenebilir. Anayasamızda "Kimse eğitim ve öğretim
hakkından mahrum bırakılamaz" denilmektedir. Millî Eğitim Temel
Kanunumuz da bunu desteklemektedir. Eğitimciler olarak, insanı haklarının
bilincine ve sorumluluğuna vardırmak da en önemli görevlerimiz arasındadır.
İnsan hakları ve temel özgürlükler
alanında diğer demokrasilerle aynı değer ve amaçları paylaşan Türkiye, insan
hakları standartlarının en yüksek düzeye getirilmesi amacıyla son yıllarda
birçok önemli adım atmıştır.
9 Nisan 1997 tarihinde kurulan ve
insan hakları konularıyla görevli Devlet Bakanı başkanlığında, Başbakanlık,
Adalet, İçişleri, Dışişleri, Sağlık ve Millî Eğitim Bakanlıkları
Müsteşarlarının katılımıyla faaliyetlerini sürdüren İnsan Hakları
Koordinatör Üst Kurulu'nun (İHKÜK) çalışmalarına hız verilmiştir. Öte
yandan İnsan Hakları Komisyonu (İHK) bugüne kadar 150'ye yakın
karar almış ve bu kararların büyük bir bölümü uygulamaya geçirilmiştir.
Sevgili Arkadaşlar!
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, İnsan Hakları
Evrensel Bildirisi’ni 10 Aralık 1948 günü kabul etti. Otuz maddelik bu bildiri,
bütün dünyada insan haklarının korunmasını amaçlamaktadır. Üye devletlerin
anayasalarında bu bildirinin ön gördüğü haklar büyük ölçüde bulunmaktadır.
Birleşmiş Milletler Örgütü’ne üye ülkeler, 10 Aralık tarihini içine alan
haftayı İnsan Hakları Haftası olarak kutlamaktadır.
Şimdi sizlere, İnsan Hakları Evrensel Bildirisi’nin
maddelerini okumak istiyorum:
Sevgili Arkadaşlar! Okuduğum İnsan Hakları Evrensel
Bildirisi her şeyi söyledi, başka bir şey söylemeye gerek var mı bilmiyorum ?
Hepinize, insan haklarına saygılı uzun bir ömür
diliyorum.
İNSAN HAKLARIİnsanlığa
önem verip, Bu
bildiride yayınlandı. Bütün
insanlık sevinip, Derin
uykudan uyandı. O evrensel bildiride, “İnsan Hakları” var, dinle, Bildiriyi okuyalım, Arkadaşım gel seninle. “Tüm
insanlar hür doğarlar, Dil,
din, ırk, renk bakımından, Ayrı
bile bulunsalar, Kaybetmezler
haklarından.” “Köleliği” çirkin bulur, “Özgür” olmayı savunur. İnsanları sevdiğine, Bütün dünyaya duyurur. Çarptırılmaz
hiçbir kimse, İnsanlık
dışı cezaya. Karışamaz
hiçbir kuvvet, Ne
almaya, ne satamaya. Hasan ŞEN |
İNSANGelin
yüzlü papatyalar Kırın
en güzel süsüdür. Ondan
daha güzeller var Bu,gülen
insan yüzüdür. Yaz
ağaca küpe takar, Gümüş
dere durmaz akar. Akan
sudan güzeli var Bu,
gülen insan yüzüdür. Artık
hava kararınca Yuvasındadır
karınca. Ölüm
menzile varınca Yaşlanan
insan gözüdür. Ne
solan çiçek,duran su, Ne
karıncanın uykusu. İnsana
ilk dokunan şu Küsen
insanın sözüdür. İlhami Bekir TEZ |
İYİLİKİyi
şeyler düşünüyorum dostlar Sizin
için iyi şeyler. İnsan
insanı sevmez de bu dünyada Başka
neyler ? Bahar
içinde bahar, Sonra
sevince döner kaygı Üstünde
yaşadığım toprak kadar Dostlarım,
size de saygı. Sayılır
odama bir uyku bitimi Güvercin
kanatlı iyilik. Gün
ışığı böldü bütün derdimi Işığın
içindeki geniş mavilik. Recep BİLGİNER |
|
BİZ DÜNYA ÇOCUKLARI Bizler
çiçekleriyiz Umudun
ve sevincin, Habercileriyiz
biz, Gelen
mutlu günlerin. Biz
hepimiz kardeşiz. Hep
dünya çocukları, Kuracağız
birlikte Yaşanası
dünyayı. Her
ülkeden, her ırktan, Biz
dünya çocukları, Verelim
hep elele Dünyanın
her yerinde. Haydi
çocuklar gelin bizimle, Yürüyelim
biz yarına, Haydi
çocuklar gelin bizimle, Mutluluğa
ve barışa. Gülsüm AKYÜZ |
İNSAN HAKLARI UĞRUNAİnsanlar,
yöneticilerle hakları uğruna Didişip
durdu binlerce yıl; Usanmadan
bıkmadan, Yılmadan... Erişince,
1948 Aralığının on’u İnsan
Hakları Evrensel Bildirisiyle Geldi
haksızlığın sonu. Umutlandırdı
bu olay, Mutlandırdı
bu olay. Çalışan
insanoğlunu. İnsan
haklarına saygı, Kardeşlik,
özgürlük, eşitlik, Kaderde,
kıvançta birlik Daha
çok aydınlatır İnsanlığın
yolunu. M.Necati ÖNGAY |
İNSANLAREvrensel
bildiride Sayılan
bütün haklar Dünyanın
her yerinde Özenle
korunmalı. Onurlu
bir yaşamı Kardeşçe
paylaşmalı, Sevmeyi
öğrenmeli, İnsanca
yaşamalı. Kalksın
kulluk kölelik Renk
ayrımı olmasın Eşit
doğan insanlar İnsan
gibi yaşasın. Erol YAVUZ |
SEVGİ
ÇİÇEĞİ
Ayyıldızlı
ülkemde Sevgi
tomurcuk verdi. Bir
kuşun kanadında, Çiçek
gibi yeşerdi. Sevgi
çiçekleridir, Yeryüzünün
bayrağı. Gülsün
evrenin yüzü, Doğsun
barışın çağı. Sürsün
sonsuza kadar, Gerçek
olsun rüyamız. El
ele süsleyelim, Cennet
olsun dünyamız. Mustafa Ruhi ŞİRİN |
GÜZEL SÖZLER
·
İnsan köle doğmaz, köle yapılır.
·
Gerçek olan tek yarış! İnsanlık yarışıdır.
·
En büyük sevgi, insanlık sevgisidir.
·
İnsan, insanın efendisi olamaz.
·
Ancak kendi kendini yönetebilen insanlar hürdür.
·
Bütün insanlar özgür ve eşit doğarlar.
·
Milli kinlerin üstünde, insanlık muhabbeti vardır.
·
Özgürlüğünden vazgeçen kimse, insanlık hak ve görevlerinden vazgeçmiş
demektir.
·
İnsan sevgisi kadar büyük sevgi olamaz.
·
Her ilerlemenin ve kurtuluşun anası hürriyettir.
·
Sevgi insanlığın, şiddet hayvanlığın kanunudur.
·
Kişisel hürriyetler kutsaldır.
·
İnsanları sevmeyi öğrenmek, gerçek mutluluktur.