escort bayan escort beylikdüzü bayan bursa escort escort istanbul bayan escort istanbul bayan marmaris escort bayan kayseri escort samsun escort mersin escort bayan bursa escort kocaeli escort ataşehir escort istanbul escort bayan Deyimler ve Hikayeleri retmen Sitesi



1620 defa grntlendi.

Deyimler ve Hikayeleri

KaRNeC
Site Kurucusu
*******


Mesajlar: 19,204 Katlma Tarihi: 26-02-2011 Rep Puan: 123 Durum: evirimd

Mesaj: #1
Deyimler ve Hikayeleri
Saman Altndan Su yrtmek

Geni bir ovann zerinde bir ky, bu kynde bir tanecik rma varm. Irman sular ayn anda kyn btn tarlalarna yetecek kadar gr olmadndan her gn bu rma bir kyl kendi tarlasna sulamak iin kullanyor, dierleri de srann kendisine gelecei gn bekliyorlarm. Ancak bir gn kyn akgzlerinden biri rmaktan kendi tarlasna gizli bir kanal yapp, dier kyller bu durumu fark etmesin diye kanaln stn toprak ve samanlarla kapatm. Bylece tarlasna her gn yeteri kadar su geliyor, bolca mahsul alyormu. Bir sre sonra rman sular azalp, bu akgzn tarlasndan bereket fkrnca kyller vaziyetten kukulanp adamn tarlasna baskn yapmlar. Birde bakmlar ki kanallar suyla dolu ve zerinde otlar yzyor. Cevap belli: “Ulan kftehor, saman altndan ne su yrtyorsun!”

At Alan skdar’ Geti


Bolu dalarnda yaayan Krolu efsanesini duymayanmz yoktur. Bir sabah Krolu kalktnda atn balad yerde bulamam. Dnsenize; Krolu gibi biri iin Attan mhim ne olabilir ki!
nce btn Bolu’nun, sonra da civar illerin altn stne getirmi Krolu ama atn bir trl bulamam. Tesadfen stanbul’un Avrupa yakasndaki bir at pazarn gezerken atna rastlam. Atta onu tanm tabi ki. Krolu bindii gibi yldrm hzyla uzaklamaya balam pazardan, satcda tabi peinden. Kyya ulatnda hemen bir tekne bulup atyla beraber skdara doru yoluna devam etmi Krolu. Satc beyimiz kyya vardnda Krolu oktan skdara varm. Durumu gren biride o nl sz patlatm: “Bouna urama beyim, at alan skdar’ geti”

nsanolu Ku Misali

Hazr skdar’a gemiken ordan devam edelim. Zamannda skdar’da bir “Miskinler Tekkesi” bulunurmu. Adndan da anlalaca zere buraya yurdun en tembel, en miskin insanlar taklrm. te burada iki miskin kendilerine iki sandalye bulup oturuyorlarm. Gel zaman git zaman havalar gittike soumaya balam. Tekkeninde penceresi ak ama kimsenin ayaa kalkp pencereyi kapatmaya mecali yok.
Birinci miskin: Yahu havalar iyice soudu, u pencereyi kapatmak lazm.
kinci miskin: Doru sylyorsun mirim, kapatmak lazm.
Aradan saatler geer, haftalar geer, hatta ay geer, yine ayn diyalog aralarnda srer gider. Sonunda birinci miskin daha fazla dayanamaz btn gcn toplayp kar pencereye ular, cam kapatr ve hemen oracktaki bir iskemleye kendini brakr. Sonra teki miskin arkadana unlar der: “Ya mirim grdn m, insanolu ku misali. Dn neredeydim, bugn neredeyim”

Hakknda Hayrls Byleymi

Bu deyim daha ok deer verilmeyen birinin bana gelen felaketi –birazda alay ederek- hafife almak iin kullanlyor. Hikaye yle;
Bir zamanlar kiilik bir hrsz gurubu varm. Bunlar her gittii yeri soyup soana evirmekte yurt apnda ustalam, nam alm yrm kiilermi. Aralarndan biri efmi. ef olduka sert mizal, acmasz biriymi. Bir gece konan birini soyuyorlarm, atdan salona i sallandrmlar, biri toplad eyalar iple trmanarak atdaki efe veriyor, ef; bunlar darda gzclk yapan dier hrsza ulatryormu. erdeki hrsz salonda som altndan bir amdan grm, iple atya karken,
“efim bu amdan benim ona gre” demi. ef bu lafa bir hayli sinirlenip ipi kesmi, adam kafa st yere aklp lm. Konaktan yrtebildikleri ile birlikte teki hrszla hzla uzaklarlarken adam len arkada ile ilgili btn cesaretini toplayp; “Zht de iyi adamd be efim” ef sert bir bak frlattktan sonra gr sesiyle barm: “ Sus ulan! Hakknda hayrls byleymi”

Bize de mi lo lo!

“Bakalarnn hakkn yiyiyorsun, yamuk yapyorsun, bari bize yapma ” manasnda.
Bir gn adamn biri pazarcyla bir sebepten mnakaaya balam ve kahramanmz sonunda kendini tutamayarak pazarcya okkal bir kfr savurmu. E tabi pazarcda arkada mahkemeye vermi. Adam ettiine bin piman, pazarcdan zr stne zr diliyor ama pazarc yumuamyor. Adam mitsiz durumu bir arkadana anlatm. “Mahkemelerde itibarm iki paralk olacak” diye hayflanm. Arkada: “Ben seni bu dertten kurtarrm ama on altn isterim” Adam aresiz kabul etmi. “Ne yapmam lazm syle, ben bu davadan yrtaym on altnn laf olmaz “ demi. Arkada: Mahkemeye ktnda hi konuma, sadece “lo lo lo” de. Hakim seni dilsiz sannca davada kendiliinden der”
Duruma gn gelmi arkadann dediini yapnca beraat etmi, sevin iinde eve dnerken arkada evirmi yolunu: “Hani bizin on altn?” adam rolne kendisini o kadar kaptrm ki “lo lo” diye cevap vermi. Arkada da, “Ulan demi, bize de mi lo lo!”

Pabucu Dama Atlmak

Osmanl dneminde esnaf ve sanatkarlarn bal bulunduu tekilat, ticaretin yannda sosyal hayat da dzene sokuyordu. Kusurlu maln, malzemeden almann ve kalitesiz iin nne gemek iin de ilgin bir nlem alnmt. Bir ayakkab aldnz veya tamir ettirdiniz diyelim. Ama kusurlu kt. Byle durumlarda heyet ikayeti ve sanatkar dinliyor. Eer ikayet eden gerekten haklysa, o ayakkablarn bedeli ikayetiye deniyordu. Ayakkablar da ibret-i alem olsun diye ayakkaby imal edenin atsna atlyordu. Gelen geen de buna bakp kimin iyi, kimin kt ayakkab tamir ettiini biliyordu. Bylece pabular dama atlan ayakkabc maddi kazantan da oluyor ve gerekten pabucu dama atlm oluyordu.

Azndan Baklay karmak

Vaktiyle ok kfrbaz bir adam yaarm. Zamanla kendine yaktrlan kfr bazlk hretine tahamml edemez olmu. Soluu bir tekkede alm ve durumu tekkenin eyhine anlatp srf bu huyundan vazgemek
iin dervilie soyunmaya geldiini sylemi. eyh efendi bakm, adamn niyeti halis, geri evirmek olmaz, matbahtan bir avu bakla tanesi getirtmi. Bunlara okuyup fledikten sonra yeni dervie dnp tembih etmi:
-imdi bu bakla tanelerini al. Birini dilinin altna, dierlerini cebine koy. Konumak istediin vakit bakla diline taklacak, sende kfr etmeme isteini hatrlayp o an da syleyecein kfrden geeceksin. Bakla aznda
slanp da erimeye balayacak olursa cebinden yeni bir baklay dilinin
altna yerletirirsin.
Adamck eyhinin dedii gibi tekkede kalp kendini kontrol etmeye balar. Bu arada eyh efendi de bir yere gidince onu yanndan ayrmamaktadr. Yamurlu bir gnde eyh ile dervi bir sokaktan geerlerken bir evin penceresi hzla alr ve genten bir kz ocuu ban uzatarak,
- eyh efendi, biraz durur musun? Deyip pencereyi kapatr. eyh efendi syleneni yapar, illa yamur sicim gibi yamaktadr. Snacak bir saak alt da yoktur. stelik niin durdurulduunu henz bilmemektedir ve kz da pencereden kaybolmutur. Bir ara evin kapsna varp kzn ne istediini sormak geer iinden ve tam kapya ynelecei srada kz tekrar pencerede grnr ve,
- eyh efendi, der, birka dakika daha bekleseniz...
eyh iinden "lahavle" ekse de denileni yapmamak tarikat adabna mugayir olduundan biraz daha beklemeyi gze alr. O sra da kfrbaz dervi kendi kendine sylenmeye balamtr. Yamurun iddeti gittike artmakta, bizimkiler de iliklerine kadar slanmaktadrlar. Nihayet pencere nc kez alr ve kz seslenir:
- Gidebilirsiniz artk!..
eyh efendi merak eder ve sorar:
- yi de evladm bir ey yok ise bizi niin beklettin?
- Efendim, der kz, elbette bir ey var, sizi sebepsiz bekletmi deiliz. Tavuklarmz kulukaya yatryorduk. Yumurtalar tavuun altna koyarken bir kavuklunun tepesine baklrsa pililer de tepeli olur, horoz karm. Annem sizi geerken grd de yumurtalar kulukaya koydu. Mnasebetsizliin bu derecesi zerine eyh efendi,
- Ulan dervi, der, kar azndan baklay..



Azna Tkrmek
Vaktiyle, sama sapan iirler yazan bir air, Molla Camii’nin meclisinde,

-stat, demi, dn gece ryamda iirler yazyordum ki Hzr aleyhisselam grdm. Mubarek azn tkrnden bir para benim azma thledi.

Molla cami adamn iirlerinde keramet sezilmesi iin byle sylediini ve gya Hzr’n feyiz verici nefesine mas har olduuna dair yalanc hret peinde kotuunu anlayp cevab yaptrm:

- Be ahmak, yle deil. Bence Hzr aleyhisselam bu iirleri senin yazdn grnce yzne tkrmek istemi, ama o srada azn ak olduundan, tkrk suratna gelecei yerde azna girmi!..


Gemileri Yakmak

Gemiyle igale gittikleri bir yerde ordusu rakibin gc karsnda korku duymaya balaynca Sezar askerlerini yksek bir tepeye kartr ve aada kalan bir ka askere gemileri atee vermeleri emrini verir. Geldikleri gemiler gzlerinin nnde tr tr yanan ordu ok geirmitir. sezar 'grdnz gibi gemileri yaktk artk dn yok ya bu sava kazanrsnz ya da hepimiz burada lrz' eklinde bir konuma yapar. sava sezarn ordularnn ezici zaferiyle sonulanr.

Ate Pahas

Bir gn Kanuni Sultan Sleyman mtevaz sayda bir maiyetle Istranca Ormanlar'na doru avlanmaya kmt ki, kendisini gren bir adam "Uurlar olsun Sultanm!" diyerek yarenlikte bulundu. Fakat avclk tresince bu sylem kiiye uursuzluk getirirdi. Sylenmesi gerekense "rastgele" cmlesiydi. Padiah ve maiyeti bu uursuzluu krmak iin yedi adm geriye gittikten sonra yollarna devam ettiler. Tam ormana varlm bir yavru ceylann ardnca koturulmaya balanmt ki gk grledi ve bulutlar saanaklar halinde ykn boaltmaya koyuldu. Herkes ne yapacan bilmez bir halde, civarda kandili parlayan bir kulbeye koup sndlar. Islaktlar. mlerdi. Konuksever kulbeci, onca insan bir bana stmak iin yakacak neyi var neyi yoksa yakt.
Nihayette av erbabnn stleri kurumu, ileri snmt. Ve birka saat kadarlk bir sre iinde yamur tamamen dinmi, misafirlere yol grnmt. Ve lala, kulbecinin yanna gelip, teekkrlerini bildirdikten sonra yaklan atein pahasn sordu. Adam: "Bin altn efendim" dedi. Lala "Bre! yaktn odunlar bir altn bile etmezken niin byle denszlk eyler de pahal bir fiyat sylersin" diyerek adama knca adam "Dorusu odunlarn pahas dediiniz gibi bir altn bile etmez. Fakat bu saanak altnda, bu da banda bir snak bulmak ve binbir zahmetle yaklm bir atein karsna geip snmak gerekten ok pahal bir ey. Ben sizden odun deil ate pahasn istedim" dedi.

Mrekkep Yalamak

Uzun yllar tahsil grm, ilim renmi kiiler hakknda "mrekkep yalam" denir. Bu deyim bize matbaadan evvelki zamanlarn elyazmas kitaplar ve hattatlar, yahut mstensihlerin yadigardr.
El yazmas kitaplarn sayfalar hazrlanrken przleri kaybolsun ve kalemin kayganl salanssn diye parmenlerin zeri aher denilen bir tr sv ile cilalanr ardn da mhrlenirmi. Aher, yumurt ak ve niasta ile hazrlanan muhallebi kvamnda bir hamule olup kat zerinde bir tabaka oluturur. Kitap kurtlarnn pek sevdii aher, aslnda suyu grnce hemen erir. Aherlerin bu zelliinden dolay eski zmanlarn hattatlar yahut kopya usul kitap oaltan zenaatkarlar (mstensihler), bir hata yaptklar vakit onu silmek iin (mrekkep silgisi henz icad edilmemitir) sere parmaklarnn ucunu azlarnda slatp hatal harf veya kelimenin zerine srerler, bylece zemindeki aher dalr ve aherle birlikte hata da kendiliinden kaybolup gidermi. Bazen btn bir cmlenin silinmesi gerektiinde ayn ilemitekrarlamak gerekir, hattatn sere parmana gelen mrekkep ister istemez diline geer, bylece hattat mrekkebi yalam olur.
Mrekkep bezir isinden hazrland iin suda zlmesi tabidir. Bu yzden el yazmas eserler asla su ve trevleri ile temas ettirilmez. Ancak kitap henz yazlma aamasndayken mrekkebin bu zellii hattatlarn iine yarar, gerek divitlerin ucunda kalan mrekkep lekelerini gidermek ve temizlemek, gerekse sayfaya kk bir trfil yahut imla koymak iin diviti tekrar mrekkebe bandrarak israf etmek yerine ucunu dillerine dedirir ve oradaki mrekkebin zlp kullanlmasn salarlarm. Bu durumda da dillerinin mrekkep olmas, yani mrekkebi yalam olmalar kanlmazdr. Bu durumda da dillerinin mrekkep olmas, yani mrekkebi yalam olmalar kanlmazdr. Sonuta eskiler, bir insann yalad mrekkep miktarca ilminin ziyadeletiini varsayarlar ve okuma yazma bilenlerin pek az olduu alarda azck da olsa mrekkep yalam olmay toplum iinde sayg alameti olarak alrlarm.

Kazan Kaldrmak

syan etmek anlamnda kullanlan bir deyimdir.
Yenierilerin her ortasnn matbah ve as ve a ustas vard; ve her orta kendi yemeini kendi arzusuna gre ayr ayr piirirdi; bunun iin orta efrad kendi yevmiyelerinden her hafta kumanya paras olarak levazm heyetine bir para verir ve bu para ile bir haftalk yemek ihtiyac temin edilirdi; hkmet bunlarn iaeleriyle uramazd; yalnz yenierilere verilecek etin fiyat muayyen olup et fiyat ne kadar yksek olursa olsun yenierilere o fiyattan fazlaya verilmezdi. fakat hkmet bu miktardan fazlasnn parasn zarar- lahim ismiyle hazineden kasaplara derdi. yenierilerin yemekleri her ortann matbahnda pierdi; yemek pien kazan oda halk tarafndan mukaddes addolunurdu. Bir isyan vukuunda bu kazanlar meydanlara karlrd ki buna tarihlerde kazan kaldrma denilmektedir.

Pf Noktas

Ahi Evran zamannda ( Usta - rak messesesi de diyebiliriz) , rak ustasndan onay ( icazet ) alr ve ancak o zaman ayrlp kendi dkknn aabilir. Orta Anadolu' da bir camc ustas vardr. Ahilik yapar. Zaman gelen eski raklarna " sen oldun " der ve el verir, uurlar. Bylece eski rak artk yeni bir usta olmutur. Gnlerden bir gn raklardan birisi ustann el vermesini bekleyemez. Ayrlacan, onay ve el vermesini ister. Ustas da daha olmad nedeniyle veremeyeceini syler. rak nesinin olmadn sorar;
- " in en nemli ksmn, yani pf noktasn bilmiyorsun. " der. rak dinlemez, baka bir ehre gider ve dkkan aar. Diki tutturamaz. Yapt btn cam ileri, biblolar, her ey bir mddet sonra atlamaktadr. Esnaf ve halk tarafndan ayplanan rak, bir yl sonra iflas etmi olarak ustasnn yanna dner. Elini per, ben ettim sen etme der. Ustas da olana kadar yannda almas gerektiini syler. Sonunda bir gn usta rana mjdeyi verir. Olduunu, gidebileceini, el vereceini syler. Ayrlmadan nce ustas onu karanlk odaya sokar. zin almadan girilmedii zere daha nce buraya hi girmemitir. Yeni bitmi, scak rnler odann bir kenarnda durmaktadr. Tavanda bir yerde, toplu ine delii kadar byklkte bir gne huzmesi vardr. Usta scak bir para alr, a tutar, evirir evirir. Bakar ki camn bir yerinde gzle grlemeyecek kadar kk bir hava kabarc vardr. Pf yaparak fler ve kabarck kaybolur. Paray raa uzatr, ayr koymasn, soumaya brakmasn syler. Daha sonra rak flemeye balar. Nasl fleneceini, neresinin pfleneceini iyice renir. Ve anlar ki, atlamaya bu kk kabarcklar neden olmaktadr. Daha sonra hellleirler ve pf noktasnn nemini kavram iei burnunda usta yoluna devam eder. her iin ve her eyin bir pf noktas vardr.

AKLA KARAYI SEMEK
(Bir iin stesinden gelene kadar ok zorluk ekmek, glkle baarmak)
Dinimize gre, sabah namaznn klnma vakti, gne douncaya kadar geerlidir. Ortalk aarmaya balayp da ak iplik ile kara iplik birbirinden seilinceye kadar sabah namaz klma sresi devam eder. Ar hastalar btn gece sanc ve zdrap iinde kvranarak uyuyamadklarndan, sabah zor ederler.

PE UN SERMEK

(stenilen ii yapmamak iin eitli bahaneler uydurmak, g koullar ne srmek, glk karmak anlamnda bir deyim.)
Nasreddin Hocann, aldn bir trl geri vermeyen ya da krk dkk, delik, kopuk, sakat olarak geri getiren bir komusu Hocadan bir gn urgan ister. Hoca da Bizim hanm biraz evvel urgann zerine un serdi, veremeyiz. Der. Komusu gler;Aman hocam, hi urgan stne un durur mu, ipe un serilir mi? diye sorunca, Hoca cevab yaptrr. Neden serilmesin. Vermeye gnlm olmaynca, ipe un da serilir elbet.

Pabucu Dama Atlmak

Osmanl dneminde esnaf ve sanatkarlarn bal bulunduu tekilat, ticaretin yannda sosyal hayat da dzene sokuyordu. Kusurlu maln, malzemeden almann ve kalitesiz iin nne gemek iin de ilgin bir nlem alnmt. Bir ayakkab aldnz veya tamir ettirdiniz diyelim. Ama kusurlu kt. Byle durumlarda heyet ikayeti ve sanatkar dinliyor. Eer ikayet eden gerekten haklysa, o ayakkablarn bedeli ikayetiye deniyordu. Ayakkablar da ibret-i alem olsun diye ayakkaby imal edenin atsna atlyordu. Gelen geen de buna bakp kimin iyi, kimin kt ayakkab tamir ettiini biliyordu. Bylece pabular dama atlan ayakkabc maddi kazantan da oluyor ve gerekten pabucu dama atlm oluyordu.

DMYAT'A PRNCE GDERKEN EVDEK BULGURDAN OLMAK

Dimyat Msr'da Svey Kanal aznda bir limandr. Eskiden Msr'n mehur pirinleri ince hasrdan rlm torbalar iinde buradan Anadolu'ya getirilirmi. Dimyat'a pirin almak iin giden bir Trk tccarnn bindii gemi Akdeniz'de korsanlar tarafndan soyulmu ve adamcazn btn altnlarn almlar. Binbir zorluk iinde stanbul'a dnen pirin tccar o yl iflas etmi. stanbul'dan kalkm memleketi olan Karaman'a gitmi. O sene tarlasndan kalkan budalar da bulgur tccarlarna sattndan kendi ev halk kn bulgursuz kalmlar.

AVUCUNU YALA

"Beklediin olmad; umduunu bulamadn" anlamnda kullanlan bir deyimdir. Bu deyim, kn karl ve souk havalarda inine kapanarak, tabanlarnn altn yalamak suretiyle karn doyurmaya uraan aylarn hareketinden alnmadr. nk aylar kn arasa da yiyecek bulamaz hareket edecek olsa da, bouna enerji tketmi olur. Bunu iyi bilen aylar k uykusuna yatar. Ayan yalamakla yetinir yazn gelmesini bekler. Baka yapacak bir eyi yoktur.

AM DEVRMEK, POT KIRMAK


Bakalarn kzdracak, zecek, gereksiz, mnasebetsiz sz syleme anlamnda bir deyimdir. Zengin bir adamn, Gztepe Erenky taraflarnda, sekiz on dnm baheli, byk bir kk varm. Adam bu bahenin bir kesine bir bina daha yaptrmaya karar vermi. Eski binalar hep ahap yapld iin, gereken keresteyi tomruk halinde getirtmi ve inaat yaptraca yere istif ettirmi. Bu tomruklarn iinde am, grgen, mee ve ceviz aalar da bulunuyormu. Sayfiye mevsimi olmad iin Nianta"ndaki konanda oturan zengin adam bir sabah, kkne gitmi ve kkn saf bekisine emir vermi:

-Bir hzarc bul, bahedeki aalarn arasndaki amlar bitir, tahta ve kalas yaptr demi.

Saf uak da efendisinin emri zerine hzarclar bulmu. am tomruklar yerine, kkn bahesinde ne kadar kymetli am aac varsa kestirip devirmi. Bu aklsz uan ad, am deviren uak kalm.



ANA GB YAR BADAT GB DYAR OLMAZ

Dilimizdeki ”Ana gibi yar, Badat gibi diyar olmaz.” sznn asl muhtemelen ”Ane gibi yar; Badat gibi diyar olmaz.” eklindedir. nk szn aslndaki Ane kelimesi Badat yaknlarndaki sarp bir uurumun kuatt dik bir geidin addr. Badat gibi(gzel) ehir Ane gibi de (sarpama manzaral)yar(uurum) olmaz demeye gelir. Ancak siz Badat’n Osmanl Trk' iin nemine baknz ki oradaki Ane’yi anne yapvermi. Tpk” Yanl hesap Badat’tan dner.”szyle Badat’n eskiden beri bir ilim merkezi olduunun altnn izilmesi gibi.


K DRHEM BR EKRDEK

Giyim kuamna zen gstermi k ve ssl kyafetleriyle dikkat eken insanlar hakknda sk sk ”iki dirhem bir ekirdek” sz kullanlr. Bu yaktrma arlk ls olarak okkann kullanld eski devirlerden kalmadr.Belki biliyorsunuz bir okka bugnk llerle 1283 gram tutar.Okkann drt yzde birine dirhem ad verilir (imdiki gram ile ayn birim olduunu sanarak gram diyecek yerde dirhem denilmesi hataldr.). Dirhem daha ziyade hassas teraziler iin kullanlan bir ldr.Ancak sarraflar dirhemden daha hassas lmler iin bir arlk birimi daha kullanrlar. Buna ekirdek denir ki toplam 5 santigram karldr.

Eski devirlerin en kymetli paras olan bir Osmanl altn toplam iki dirhem bir ekirdek arla sahiptir. Bu durumda sslenmi kimselere iki dirhem bir ekirdek yaktrmasnda bulunanlar mecaz yoluyla onlara altn demi olurlar ki bizce pek zarif bir nktedir.

GME GTMEK

Zamannda yenieriler sulular yakalayp zindana kapatrlarken "Hoooopp gmm!" eklinde nara atarlarm. Ancak ayn "kurunun yannda ya da yanar" atasznde olduu gibi bazen zindana atlanlar arasnda suu olmayanlar yani masum kiiler de bulunurmu. te halk susuz bir vatandan zindana atldnda gnahsz yere hapse gtrlyor anlamnda "Adamcaz gme gitti, yazk oldu." demi.

DEVLET KUU KONMAK

Bir rivayete gre, vaktiyle ran"da hkmdarlar ld zaman, btn ehir halk sarayn nndeki meydanda toplanrm. Sarayn balkonundan, adna devlet kuu denilen bir ku uurulur, kimin bana konarsa, o adam lkeye hkmdar olurmu.

Geri tarihte, gerek sa"dan nce ran"da yaayan Medler ve Persler, gerek sa"dan sonra yaayan kavimler zamannda, byle garip bir yolla hkmdar seildiini gsterir bir kayt yoktur; stelik byle bir seim yaplm olmas, manta da uygun dmemektedir. Ama hak etmedii yerlere, ans eseri gelenler iin, "bana devlet kuu kondu" denmesi, yukarda sz edilen masaldan gelmi olsa, yerinde ve anlaml bir szdr.


ZMEDEN YUKARI IKMAK

Bilmedii ie, yetkisi dndaki konuya karmak anlamnda bir deyimdir. 19.yzylda, Fransz ressamlarndan Delacroix Paris"te bir resim sergisi amt. Sergiyi gezenlerden bir kii, byke bir valye tablosunun nnde uzun sre durarak, yakndan uzaktan ciddi ciddi seyreder, beenmediini belirten bir biimde de ban sallarm. Bu durum ilgisini eken ressam yanna gelerek sormu.

-Bu tablo ile ok ilgilendiiniz belli oluyor.

-Evet demi adam. valyenin izmesindeki krk kvrmlarnda hatalar var.

-Pekiyi nasl anladnz, iiniz bu mu?

-Ben kunduracym, izme dikerim. deyince ressam hemen tuvalini ve boyalarn getirerek adamn syledii biimde izmeyi dzeltmi ve gerekten daha iyi olduunu grmekten memnun olarak adama teekkr etmi. Fakat adam yine tablonun bandan ayrlmadan, bu kez de valyenin pantolonunda ve kemerinde de hatalar olduunu belirtince bu ok bilmilie dayanamayan ressam,

-Bak dostum demi, sen kunduracsn, izmeden yukar kma!


KOZUNU PAYLAMAK

Koz ceviz manasna gelir.Eskiden Kastamonu'nun iki ky arasnda ortak olarak kullanlan bir cevizlik vard.Ceviz toplama mevsimi gelince bir gn belirlenir ve iki ky halk cevizlikte buluur cevizleri paylarlard.Ancak her seferinde hakszlk olduu ileri srlerek kavga kard.Hatta olay yle bir seviyeye geldi ki kylerde kavgaya msait eli sopa tutan delikanllar koz paylama gnnden nce gnlerce hazrlk yaparlard. Bir ana olunun bydn anlatmak iin "Benim olan, kozunu paylaacak aa geldi." derdi.


FOYASI MEYDANA IKMAK

Kuyumcular yaptklar yzk kpe gerdanlk gibi ziynet eyalarnn zerine mcevherin daha iyi yanstmas ve parlaklnn artmas iin FOYA ad verilen bir madde srerler.Zamanla srlen bu foya dklr.Bu duruma foyas km denilir. Halk arasnda yalan syleyen sahtekarlk yapan kiilerin yalanlar ortaya ktnda "foyas meydana kt" eklinde benzetme yaplr.




Afyonu Patlamak
Eski tiryakiler, ramazanda afyonu macun haline getirir ve mercimek byklnde toplar yapp her sahurda iki tane yutarlarm.ancak her bir macunu da bir, iki, kat katlara sarmay da ihmal etmezlermi. Bylece kat mide z suyunda macun midede dalr ve birka saatliine keyif devam edermi.tabii iki kat kada sarlan macun da onu takiben kana karnca tiryaki iftara kadar rahat etmi oluverir. Ancak bu plan yolunda gitmedii,
Afyonun kadnn zor parelenmedii yahut kana karmas geceiktii durumlarda tiryaki krizlere girer ve d dnyadan adeta kopar. Afyonu patlayp kana karncaya kadar farkl tepkiler verir.
Konuulan veya yaplan eye uygun karlk verilmeyen, anlama ve alglamada geciken durumlarda “Daha afyonu patlamad galiba!” gibi cmleler sylenmesi bundandr.

BURNUNDAN FTL FTL GETRMEK

Nankrlk, haramzadelik ve ihanet hallerinde beddua manasyla kullandmz bu deyimdeki fitil (fetil) kelimesinin eskiden kullanlan 4 anlam vardr:

1. Lamba fitili
2. Ovalamakla deriden karlan yuvarlak kir
3. Yaraya konulan pamuk
4. rg

Bu anlamlarn hemen hi biri yukardaki deyime tam uygun gzkmyor. En sondaki rg anlam biraz eski ikence tarzlarn hatrlatyor(yer yer dm atlm olan bir yumak ipliin ucunu sulunun burnundan azna sarktp bir ileri bir geri sararak ikence yapldn Evliya elebi yazar ve dolaysyla bir beddua elverili grnyorsa da deyimde geen fitil kelimesi bir arlk l birimi olarak bambaka bir anlam tar. Dirhemin drtte birine denk, dengin drtte birine krat, kratn drtte birine fitil denir. Bu durumda fitil dirhemin kesirlerinden biri olarak muhtemelen bir damla kan arlnda olmaldr ki hakk yenilen kiinin hakk, eyledii beddua gerei zalimin burnundan damla damla (fitil fitil) gelebilsin.

KARAMANIN KOYUNU SONRA IKAR OYUNU


Olaan grnen bir iin altndan baka eyler kabilir.
Karamanoullaryla, Osmanl Devletinin kyasya savaa tututuu yllarda, Karaman halk savalardan ok ekmi; ezilmiler, evleri, barklar, mallar ok zarar grm. O devrin ulular toplanp, "Bu karde kavgasn tatlla balyalm" diye kurultay kurmular. Karaman Beyi ile Osmanl Beyi'ni Konya'ya armlar, her iki tarafn ikayetini dinlemiler. Sz tatlya getirip, her iki beye de, bir daha sava yapmamalar iin yemin ettirmiler.

Karaman Beyi yemin ederken, elini koynunua gtrerek: "Bu can burada kaldka, Osmanl'y karde bilip, kl ekmeyeceime sz veriyorum" demi. Fakat kurultaydan kan Karaman Beyi, kaftannn altndan bir ku karp salvermi ve "te can kt sz bitti" demi. Karaman Bey'inin koynundan ku karp salvermesinden sonra bu darb- mesel halk arasnda yaylmtr.


Eli Kulanda


Gereklemesi pek yakn olan iler hakknda “(Henz olmad ama) eli kulanda” deriz. Bu deyimin kayna Asr- Saadet’te Bilal-i Habei’ye kadar uzanr. slamiyet yaylmaya balayp da mslmanlarn says artnca, namaz iin onlar biraraya toplamak zere ezan okunmas kararlatrlm ve sesi gzel olduu iin Habistanl eski kle Hz. Bilal, bu vazifeye seilmiti. Ne var ki Medine’de nmrikler ve dier dinlere mensup olanlardan baz tahammlsz insanlar, ezan okunurken sesi duyulmasn diye grlt yapmaya, ocuklar toplayp Bilal-i Habei ile alay etmeye balamlard. Bunun zerine Hz. Bilal, ellerini kulaklarna tkayarak ezan okumaya balad biilahare mezzinler ellerini kulaklarna tkamy bir tr Bilal-i Habei snneti gibi grdler ve ezan yle okudular.



Eskiden birisi yakndakine,


- Ezan okundu mu, dediinde, eer vakit ok yakn ise,
- Okunmad ama (mezzinin) eli kulanda; dermi.

NADA BNDRMEK

i inada bindinin yks..

adamn biri hayatnda hi namaz klmam .
bunu bilen bir arkadada yahu u mbarek ramazan bari bir-iki rekat namaz kl demi.
o da tamam tamam klarz.iki rekat deyip .akam teravih namazna gitmi.
teravih balam .bir-iki-drt derken namaz devam ediyor.
bir camdan kafasn uzatp cami nnde bekleyen oluna ,
evlat sen eve git bu i inada bindi.demi.


BORU DEL BU
Bu boru deil?
Eskiden askeri okullarda nerdeyse btn iler borunun verdii sese gre yaplr.renciler bu boru sesine gre hareket ederlermi.
Kalk borusu,yat borusu ,karavana,paydos,derse gir,dersten k ,istirahat v.s, bir ok boru sesi.

Hikayenin getii askeri lisede o gn ,snf kdemlisi renci, snfa dalar.
-ocuklar size havadisim var! Duydunuzmu? diyerek barr.
Dier renciler de –Duymadk !.Ne ise borusu alar biz de duyarz .demiler.

Kdemli erencide
-ocuklar! bu boru deil .Yarn yeni padiah tahta kyor.enlikler var. Snf komutann zel emri var. Btn dersler paydos demi.

Dier rencilerde ok sevinirler bu ie.

O gnden sonra o okul ve dier okullarda renciler aralarnda konumaya balamadan nce,
-Dinle ! Bu boru deil .Anlatacaklarm ok nemli ... diyerek lafa balarlarm




Yanl hesap, Badattan dner.

stanbul kapal arya kervanlar gelir.Tccarlarn siparileri kuma,krk,baharat neyse datlr.Daha sonra tccarlardan paralar tahsil edilirmi.
Yine bir al veri sonrasnda, tccarn biri hesap yaparken drt ilem hilleri ile kervancy 400-500 altn ierde brakr.
Hesaptaki yanll anlayamayan kervanc Badat –Hicaz ve Msra seferine kar.

Tccarda, imdi bu Msrdan alt-yedi ayda zor dner.bende bu paray iletirim. diye dnr.

Kervanc yol uzun ,zaman bol btn hesaplar tekrar tekrar inceler.
Tccarn yapt hileyi anlar.Kervan Badat’a girmek zereyken,kervan olu vv gvendii bir kiiye emnet eder,
-Siz beni Badatta bekleyin. der.
yi bir Arap at alp drt nala stanbula dnmeye balar.

Yolda, bu adam bu paray hemen yle vermez diye dnp bir plan kurar.stanbuldaki dostlarnda plan iin yardm ister.

Ertesi gn tccarn dkkanna iki kadn gelir.
Tccara ,
-Sorup soruturduk bu civarda en drst ,en gvenilir kii sizmisiniz.Biz Hicaza gideceiz.Size bu iki antay emanet etmek istiyoruz.derler.

antalar ap tccara gsterirler.antalarn iin inci.altn,prlanta envayi eit mccevher.

-Olurda gelemezsek bunlar size helali ho olsun.bize bir dua okutur,belki bir hayrat yaptrrsn.derler.

Bunlar duyan tccar sevinten uar.Kadnlar hrmet ,ziyafet.
Bu srada kervanc ieri girer,
Bunu gren tccar ,daha kervanc lafa balamadan ,
-Yahu hogeldin.bizim hesapta bir yanllk olmu .paralarn ayrdm.ocuklarada tenbihledim,eer lrsem kervancnn parasnn mutlaka verin.Ben kul hakk yemem kardeim. der.

Paray hemen verir.
Bu srada kadnlar, –Biz bu sene gitmekten vazgetik .Ksmetse seneye !.deyip dkkan
karlar.

Oyuna geldiini anlayan tccar ,kervancnn peinden koup ,
-hani sen msra gidecektin .yaktn beni! diye barr.
Atna binen kervanc,
-yanl hesap adam Badattan ddrr.der ve yoluna gider.

Mrekkep yalamak
Eskiden mrekkeplerin iinde bezir isi denilen bir madde bulunur.Yazarken yaplan yanllklar ancak yalamak yoluyla giderilirmi.
Okuma-yazma bilen kiiler az olduundan ,bir,iki satr yazacak kiiler el stnde tutulur.Mrekkep yalayanlar stn saylrm.

Asayi berkemal

Sultan Abdlazizin son yllarnda Musul ve Badat gibi illerde toplum ii anarik olaylar artar.Irak ve evresinde yabanc devletlerinde etkisi ile iyice asayi bozulur.

Durumlar stanbuldan gizlemeye alan devrin yetkilileri ,
Vilayet gazetesine her basksnda u ekil manet atarlard:

‘’Saye-i asayi –vaye-i padiahide ,vilayetin her bir tarafnda emn- asayi berkemaldir..’’


Yine byk olaylardan sonra ertesi gn ayn manet verilince ,
Blgenin nl airlerinden Kerkkl eyh Rza Efendi dayanamayp
Aapdaki beyti yazp gazeteye gnderir.

‘’Katl nehb-i ekiyadan millet oldu payimal,
Emn- asayi yine,elhamdlillah berkemal!!’’

Allaha kr asayi yinede salanm durumda.>


Aklm kesiyor.
nl bir hekim olan bni Sina ayn zamanda matematik konusunda deha seviyesindeymi.
Babas onu ocukken matematik konusunda hassas eitim veren bir okula gnderir.Ancak bni Sina cebir,geometri bir trl beceremez,okuldan kaar.Babasndan korktuundan ,eve dnmez bir kervana katlr.
Kervanba en kk yataki bni Sinay su almas iin bir kuyuya gnderir.
Sapna ip bal kovay kuyudan ekerken,ipin srtnd ta kestiini grr.
Ve kendine sorar:bu ip ta nasl keser?
Biraz daha dnr:ip ok uzun zamandr,bu taa srtnyor.ve ayn yere srekli srtne srtne demekki ta kesebiliyor.
Madem ip bile ta kesiyor,benim aklm niye cebiri kesmesin? der.
Okuluna dner ve bildiimiz tp dehas bni Sina olur.

Balk kavaa knca
Eski stanbul imdiye gre tam anlamyla balk ve balk ehiriymi.
Tutulan balklarn satlmas Yemi iskelesi ve Balk pazarndan balayan ve bu merkezlerin etrafnda mahalle mahalle byyen pazarlarda yaplrm.
Baln ok fazla kt gnlerde ise,
Tophane’den Rumeli Kavana ve skdar’dan Anadolu Kavana kadar her yere eitli vastalarla gtrlp satlrm.
Fiyat krmak isteyen yada ok dk fiyata almak isteyen mterilerinede balklar,
-Oooo! O fiyat ancak bal kavaa kardmzda satarz biz.derlermi.



Bu iin altnda bir apanolu var.
apanolu Ahmet Paa ,Yozgat ehrinin kurucularndandr.
1764 Sivas valisi iken grevden alnr, bir sre sonrada ldrlr.Yerine bykolu Mustafa bey daha sonra Sleyman bey geer.
Sleyman bey Yozgat imar ettikten sonra,Ankara,Amasya,Elaz,Mara,Nide ve Tarsus gibi illeri idare etmeye balar.
apanoullarnn bu n her yana yaylr.Yalnz halk arasnda deil ,devlet adamlar arasndada ‘’apanolu’’ ismi nl olur.
Rivayete gre ,devlet adamlarndan biri,halktan baz insanlarn aleyhine verilecek
karar sonulandrmak iin soruturma yaparken ,apanoullarndan birinin adda bu olaya karr.
apanoullarnn nfuzundan ekinen dier bir memur,
‘’bu ii fazla kurcalamayalm bence,altndan bir apanolu kar’’ der.
Soruturma aynen kapatlr.

Ate Pahas

Kanuni Sultan Sleyman, adamlaryla birlikte avlanmaya kmt. Bir ceylann peinden koarlarken zamann nasl getiinin ayrdna varamadlar.

“Biz nerelere geldik byle?” diyerek evrelerine bakndklarnda hava kararmaya yz tutmutu.

Gk kararmakla kalmam, iddetli bir rzgar ve ardndan da savruntulu bir yamur bastrmt. Hnkar ve adamlar, bu da banda bulabildikleri bir kulbeye kendilerini zor attlar.

Sndklar kulbede, geimini odunculuk yaparak salayan yoksul bir kyl yayordu. Adamcaz bu Tanr konuklarn ieri ald, onlara elinden geldiince yardmc olmaya balad.

Padiah kendini zellikle tantmak istememiti; ama yoksul oduncu onun kim olduunu anlamakta gecikmedi. O nedenle ocaa byk byk odunlar atp kulbeyi iyice stt.Bir de scack orba ikram etti.

Darda hem slanp hem yen padiah ve adamlar bu durumdan pek memnun kalmlard. Geceyi orada rahata geirdiler. Hatta padiah bir ara evresindekilere, “Dorusu u ate bin altn eder” diye de sylendi.

Ertesi gn yola kmadan nce padiah oduncuya nce memnuniyetini bildirdi:

“Efendi! Bizi ihya ettin. Harl atein sayesinde geceyi pek rahat geirdik” dedi ve sordu:

“Syle bakalm borcumuz ne kadar?”

Oduncu, krk ylda bir eline geen bu olana deerlendi ve paray biraz yksek syledi:

“Bin bir altn yeter, beyzadem” dedi.
"ok fazla istemedin mi?"diye soran padiaha.
"Yemek ve yatak bedeli bir altn,atein bin altn ettiini de zaten siz sylediniz."dedi.

Padiah adamn kvrak zekas karsnda glmsedi ve bin altn dedi.

TABAKHANEYE YETTRMEK
ok deil, otuz - krk yl ncesine kadar tabakhaneler, yani zavall hayvanlarn derilerinin ilendii atlyeler kpek boku iin yanar tutuurlarm.

nk bir tek taze kpek boku iinde bekletilen deri yumuack, kl kklerinden arnm, gzenekleri ak, ince, homojen yani kaliteli olabilirmi.

“Tabak msn; it bokuna muhtasn”, denirmi “tabak”lara (“deba”lara), yani deriyi ileyip kullanlabilir hale getiren meslek erbabna.

Ham deri, kllardan, ya ve et tabakalarndan mekanik olarak temizlendikten sonra kimyasal olarak ilendii sama safhasnda, taze kpek bokundaki enzimlere ihtiya duyulduundan tabakhanelerin olduu yerleim yerlerinde oluk ocuk ellerinde teneke marapalar, kpek boku toplarlar, sama ilemi ancak duman tten taze bokla yaplabildiinden koa koa tabakhanelere yetitirirlermi. Tabak gezer, dolap szer; taze akna tabakhanelerde yaygn olarak kpek beslenirmi.

Derken yapay olarak yeni kimyasallarla da ayn sonu elde edilmeye balannca kpeklerin de, toplayclarn da pabucu dama atlvermi – “tabakhaneye yetitirmek” de yeni kuaklarn nereden geldiini bilmedii, merak ettiini de sanmadm bir deyi olarak - belki de iinde kelimesi getiinden - gnmze kadar gelebilmi.


Etiketler: deyimlerin hikayeleri, deyimlerin ykleri, deyim ykleri, deyimler ve hikayesi, ata szleri hikayeleri, ata szlerinin k ykleri, hikayeleri, ata szleri nereden geliyor, deyimler nereden geliyor,
24-11-2012 01:24
Web Bul Rep Ver Alnt
« nceki | Sonraki »


Bu Konudaki Mesajlar
Deyimler ve Hikayeleri - KaRNeC - 24-11-2012 01:24

Konuyu grntleyenler: 1 Misafir

Forum Atla:

kampanyalar | hamile kyafetleri | Replika saat | kurumsal SEO danman | seim anketleri 2018

retmen Sitesi

retmen Siteleri



retmen Sitesi | letiim | Yukarya dn | erie Dn | Mobile Version | RSS

Trke eviri: MyBBTrkiye
retici: MyBB, 2002-2018 MyBB Group.

MyBB & SEO nSiDe

retmenSitesi.nfo Google Gizlilik Politikasna riayet etmektedir